Khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai sở hữu vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng cùng quỹ đất dồi dào, mở ra những lợi thế to lớn để phát triển đô thị, công nghiệp hiện đại và hệ thống logistics kết nối liên vùng. Tuy nhiên, trong suốt một thời gian dài, tiềm năng này vẫn chưa được đánh thức một cách xứng tầm do những rào cản về hạ tầng kết nối, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng và tư duy khai thác quỹ đất còn mang tính manh mún, thiếu liên kết.
Nhận diện rõ những nút thắt cốt lõi này, cấp ủy và chính quyền tỉnh Gia Lai đang chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược nhằm tái cấu trúc không gian phát triển, biến đất đai thành nguồn lực động lực mạnh mẽ cho toàn vùng Tây Nguyên [160, 161].
1. Nhận Diện Điểm Nghẽn Và Chiến Lược Tái Cấu Trúc Không Gian
Để thực sự mở đường cho cực tăng trưởng phía Tây, Gia Lai đã chỉ rõ các vướng mắc cơ bản: hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, kết nối liên vùng hạn chế làm tăng chi phí vận tải và logistics, từ đó gián tiếp làm giảm sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư [160]. Bên cạnh đó, tiến độ giải phóng mặt bằng còn chậm và thủ tục đầu tư ở một số lĩnh vực hành chính chưa thực sự được tối giản [161].
Thay vì khai thác đất đai theo kiểu manh mún, nhỏ lẻ ở từng dự án đơn lẻ, định hướng phát triển giai đoạn 2025-2030 của tỉnh xác định đất đai là nguồn lực chiến lược [161]. Mọi quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất phải gắn chặt với việc hình thành các hành lang tăng trưởng, phát triển các cực đô thị – công nghiệp – dịch vụ bền vững [161].
Theo ông Lê Đăng Tuấn – Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai, quy hoạch chung không chỉ dừng lại ở vai trò quản lý xây dựng đơn thuần mà chính là nền tảng cốt lõi để tái cấu trúc không gian phát triển, thúc đẩy liên kết vùng và hướng tới việc phát triển đô thị phía Tây dựa trên lợi thế về hạ tầng giao thông, sân bay và cửa khẩu biên giới [162].
2. Các Dự Án Động Lực Định Hình Không Gian Đô Thị Phía Tây
Hiện nay, nhiều dự án động lực có quy mô lớn đã và đang được tỉnh Gia Lai quyết liệt thúc đẩy, đóng vai trò mở rộng không gian đô thị của thành phố Pleiku sang phía Tây và Tây Bắc [163, 165]:
- Khu đô thị CK54 (phường Pleiku): Dự án được định hướng quy hoạch theo mô hình đô thị sinh thái hiện đại [162, 163]. Đi kèm là dự án tuyến đường kết nối CK54 – Khu công nghiệp Trà Đa – trung tâm phường Pleiku – xã Biển Hồ với tổng mức đầu tư khoảng 640 tỷ đồng [163]. Đây là trục giao thông huyết mạch mở ra không gian phát triển mới và tạo dư địa sạch để thu hút đầu tư [163].
- Khu đô thị sinh thái Trà Đa: Quy mô 53 ha, được xây dựng theo định hướng đô thị xanh gắn kết chặt chẽ với Khu công nghiệp Trà Đa, giải quyết bài toán không gian sống chất lượng cao cho đội ngũ chuyên gia và người lao động [163].
- Quần thể FLC Pleiku Golf Club & Luxury City Resort: Dự án có quy mô lên đến 517 ha tại xã Đak Đoa với tổng mức đầu tư dự kiến gần 20.000 tỷ đồng, được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy thúc đẩy du lịch sinh thái, dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp tại địa phương [164].
3. Khai Thác Động Lực Kinh Tế Biên Mậu Từ Cửa Khẩu Quốc Tế Lệ Thanh
Cùng với sự phát triển đô thị nội tỉnh, khu vực biên giới phía Tây Gia Lai ghi nhận điểm nhấn quan trọng từ Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh đến năm 2045 [164]. Định hướng quy hoạch tại đây nhắm tới mục tiêu hình thành một đô thị cửa khẩu đồng bộ [164].
Tại đây, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và xã hội sẽ được đầu tư toàn diện bao gồm: khu dân cư, khu hành chính, thương mại, dịch vụ, hạ tầng logistics gắn với các khu phi thuế quan [164]. Nằm ở vị trí đầu mối giao thương chiến lược kết nối trực tiếp với vùng Đông Bắc Campuchia, Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh được xác định là cực tăng trưởng kinh tế biên giới chủ lực [164, 167].
Ông Trần Ngọc Phận – Bí thư Đảng ủy xã Ia Dom nhấn mạnh, xã đang tập trung khai thác tối đa lợi thế cửa khẩu để phát triển mạnh dịch vụ logistics, thương mại biên mậu kết hợp với vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, từng bước hiện thực hóa vùng kinh tế động lực phía Tây [167].
4. Hạ Tầng Giao Thông Đi Trước Mở Đường
Để hiện thực hóa các hành lang kinh tế, tỉnh Gia Lai đang dồn mọi nguồn lực tập trung đẩy nhanh tiến độ hàng loạt dự án hạ tầng giao thông kết nối cấp vùng và quốc gia [165]:
- Dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku: Đang được các đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và xây dựng nhằm sớm kết nối Tây Nguyên với các cảng biển duyên hải miền Trung [165, 166]. Công tác đền bù, giải phóng mặt bằng tại các địa phương trọng điểm như xã Đak Đoa (với chiều dài 4,89 km qua địa bàn) đã được hoàn thành bàn giao 100% mặt bằng sạch cho chủ đầu tư [200, 201, 202].
- Tuyến cao tốc Pleiku – Buôn Ma Thuột: Đang tích cực được xúc tiến đầu tư [165].
- Tuyến cao tốc kết nối Pleiku đến Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh: Đã được tỉnh đề xuất nhằm thông suốt tuyến hành lang Đông – Tây từ cửa khẩu ra biển [165].
- Đề án nâng cấp Cảng hàng không Pleiku: Dự án nâng cấp quy mô lớn với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 12.660 tỷ đồng trên diện tích 383,68 ha, hứa hẹn mở ra triển vọng kết nối hàng không vượt bậc cho khu vực [166].
5. Đồng Hành Cải Cách Và Tạo Lập Quỹ Đất Sạch
Song song với việc nâng cấp hạ tầng cứng, Gia Lai xác định cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chỉ số minh bạch là “chìa khóa” thu hút các nhà đầu tư chiến lược [168, 169].
Tỉnh đã chính thức vận hành Cổng tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp với cam kết xử lý triệt để các vướng mắc phát sinh trong thời gian không quá 2 ngày làm việc [168]. Đồng thời, Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp của tỉnh thường xuyên duy trì hoạt động để tháo gỡ trực tiếp các khó khăn pháp lý về đất đai và thủ tục đầu tư [168].
Đánh giá về nỗ lực này, ông Nguyễn Bay – Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư (Sở Tài chính tỉnh Gia Lai) nhận định rằng quy trình “tiếp nhận nhanh – xử lý ngay” đã giúp dòng vốn đầu tư đổ về khu vực phía Tây tăng trưởng rõ rệt qua từng năm, củng cố niềm tin vững chắc của cộng đồng doanh nghiệp [169].
Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Sen – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Gia Lai khẳng định, việc chính quyền chủ động chuẩn bị sẵn quỹ đất sạch và đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật kết nối đến tận hàng rào dự án đã giúp các doanh nghiệp tiết kiệm tối đa thời gian cũng như chi phí cơ hội khi triển khai dự án [169].
Sự kết hợp đồng bộ giữa quy hoạch bài bản, hạ tầng giao thông đi trước và cam kết đồng hành cải cách của chính quyền đang tạo bệ phóng vững chắc để cực tăng trưởng phía Tây Gia Lai bứt phá mạnh mẽ [170].
Tham khảo chi tiết bài viết gốc tại: Báo Gia Lai Điện tử – Khơi thông quỹ đất, mở cực tăng trưởng phía Tây Gia Lai